ถังดับเพลิงแบตเตอรี่ลิเธียม ต่างจากถังธรรมดาอย่างไร
ต่างกันที่ความร้อน ถังผงเคมีแห้งและ CO₂ ดับเปลวไฟได้ แต่ไม่ได้ทำให้เซลล์แบตเตอรี่เย็นลง ไฟจึงลุกซ้ำหรือลามไปเซลล์ข้างๆ ได้ ถังสำหรับไฟลิเธียมส่วนใหญ่เป็นสูตรน้ำ ดับไฟและดึงความร้อนออกไปพร้อมกัน แต่ไม่ว่าแบบไหนก็ใช้ได้กับไฟระยะแรกเท่านั้น
ทำไมไฟแบตเตอรี่ลิเธียมดับยาก
ความร้อนเกิดขึ้นในเซลล์เอง ไม่ได้มาจากเชื้อเพลิงข้างนอก ตัวอย่างที่ NHTSA อธิบายไว้คือ แผ่นกั้นระหว่างขั้วบวกกับขั้วลบ (separator) เริ่มละลายที่ราว 175 - 185 °C พอเกิน 200 °C อิเล็กโทรไลต์เริ่มสลายตัว และขั้วบวกบางชนิดปล่อยออกซิเจนออกมาทำให้ร้อนขึ้นอีก เซลล์ที่ร้อนส่งความร้อนต่อให้เซลล์ข้างๆ เป็นทอดๆ อาการนี้เรียกว่า thermal runaway
ดับเปลวไฟได้จึงยังไม่จบ ถ้าเซลล์ยังร้อนอยู่ ไฟกลับมาได้อีก สิ่งที่ต้องทำคือเอาความร้อนออก
เทียบถังสามแบบ
| หัวข้อ | ผงเคมีแห้ง (ABC) | คาร์บอนไดออกไซด์ (CO₂) | สูตรน้ำสำหรับไฟลิเธียม |
|---|---|---|---|
| หลักการ | ตัดปฏิกิริยาการเผาไหม้ | ไล่อากาศรอบเปลวไฟ | ดับไฟและระบายความร้อนด้วยของเหลวสูตรน้ำ |
| ดับเปลวไฟ | ได้ | ได้ | ได้ ในไฟระยะแรก |
| ลดความร้อนในเซลล์ | แทบไม่ได้ | แทบไม่ได้ | ได้ |
| โอกาสลุกซ้ำหลังดับ | ยังสูง ถ้าเซลล์ยังร้อน | ยังสูง ถ้าเซลล์ยังร้อน | ลดลง แต่ยังต้องเฝ้าดู |
| หลังใช้งาน | ผงละเอียดฟุ้ง ต้องทำความสะอาด | ไม่เหลือคราบ ระวังเมื่อใช้ในห้องปิด | บริเวณที่ฉีดจะเปียก |
| เหมาะกับ | ไฟทั่วไป ประเภท A B C | อุปกรณ์ไฟฟ้า ห้องเครื่อง | ไฟแบตเตอรี่ลิเธียมไอออนระยะแรก และไฟทั่วไป |
หน่วยงานว่าอย่างไร
- FAA (สำนักงานการบินแห่งชาติสหรัฐฯ) รายงาน DOT/FAA/TC-13/53: ฮาลอนดับเปลวไฟได้ แต่หยุดความร้อนที่ลามระหว่างเซลล์ไม่ได้ สารดับเพลิงที่ไม่ใช่น้ำ รวมถึงผงเคมีแห้งและ CO₂ ก็หยุดไม่ได้ สารสูตรน้ำทำได้
- FAA เอกสาร AC 120-80B: น้ำหรือของเหลวที่ไม่มีแอลกอฮอล์เป็นสิ่งที่ระบายความร้อนได้พอจะป้องกันการลุกซ้ำ
- CPSC (คณะกรรมการความปลอดภัยสินค้าผู้บริโภค สหรัฐฯ): ช่วงปี 2019 - 2023 มีเหตุไฟไหม้จากแบตเตอรี่ยานพาหนะไฟฟ้าขนาดเล็ก เช่น จักรยานและสกูตเตอร์ไฟฟ้า 227 ครั้ง เสียชีวิต 39 ราย ในจำนวนนี้ 120 ครั้ง (53%) เกิดขณะเสียบชาร์จ
ข้อจำกัดที่ควรรู้
ถังสูตรน้ำไม่ได้ทำให้ไฟลิเธียมกลายเป็นไฟที่ดับง่าย น้ำยาในถังมือถือมีปริมาณจำกัด เหมาะกับโทรศัพท์ พาวเวอร์แบงก์ แบตเตอรี่เครื่องมือช่าง หรือไฟที่เพิ่งเริ่ม ถ้าเป็นแบตเตอรี่จักรยานหรือสกูตเตอร์ไฟฟ้าที่ไฟลุกเต็มแล้ว หรือแบตเตอรี่รถ EV ให้ออกจากห้อง ปิดประตูตามหลัง แล้วโทร 199
ถัง UNFIRE ใช้น้ำยาอะไร
ถังดับเพลิง UNFIRE ทุกรุ่นใช้น้ำยา X-FIRE LCF-500 สูตรน้ำ แบบไมโครเอนแคปซูเลชัน อัตราส่วน 6% ใช้กับไฟประเภท A B C K และ D (เฉพาะระยะเริ่มต้น) รวมไฟแบตเตอรี่ลิเธียมไอออน มีตั้งแต่ ขวด 500 มล. สำหรับบ้านและครัว ขวด 1 ลิตรสำหรับรถ ไปจนถึงถัง 5 - 20 ปอนด์ทั้งเหล็กเคลือบกันสนิมและสแตนเลส ใช้แล้วส่งกลับมาเติมน้ำยาได้
ถ้ากำลังเลือกถังสำหรับรถ อ่านต่อที่ ถังดับเพลิงรถ EV เลือกแบบไหน ใช้ได้จริงแค่ไหน
คำถามที่พบบ่อย
ใช้ถังผงเคมีแห้งดับไฟแบตเตอรี่ลิเธียมได้ไหม
ดับเปลวไฟได้ แต่เซลล์ยังร้อนอยู่ ผลทดสอบของ FAA พบว่าผงเคมีแห้งหยุดความร้อนที่ลามระหว่างเซลล์ไม่ได้ ไฟจึงกลับมาได้ ถ้ามีแค่ถังผงเคมีแห้ง ใช้ดับเปลวไฟแล้วถอยออกมาเฝ้าดูห่างๆ และโทร 199
ฉีดน้ำใส่แบตเตอรี่ลิเธียมได้ไหม
สำหรับอุปกรณ์ขนาดเล็ก FAA ระบุว่าน้ำหรือของเหลวที่ไม่มีแอลกอฮอล์เป็นสิ่งที่ระบายความร้อนได้พอจะป้องกันการลุกซ้ำ ถ้าอุปกรณ์ยังเสียบชาร์จอยู่ ให้ถอดปลั๊กหรือตัดไฟก่อนถ้าทำได้อย่างปลอดภัย ส่วนแบตเตอรี่รถ EV ให้เป็นหน้าที่ของนักดับเพลิง
ถังดับเพลิงลิเธียมใช้กับไฟทั่วไปในบ้านได้ไหม
ขึ้นกับประเภทไฟที่ระบุบนฉลาก ถัง UNFIRE ที่ใช้น้ำยา LCF-500 ระบุไว้ว่าใช้กับไฟประเภท A B C K และ D (เฉพาะระยะเริ่มต้น) รวมไฟแบตเตอรี่ลิเธียมไอออน ยี่ห้ออื่นให้ดูที่ฉลากของถังนั้น
ไฟแบตเตอรี่ลิเธียมแบบไหนที่ไม่ควรดับเอง
ไฟที่ลามออกจากตัวอุปกรณ์แล้ว ควันหนาจนมองไม่เห็น แบตเตอรี่จักรยานหรือสกูตเตอร์ไฟฟ้าที่ลุกเต็ม และแบตเตอรี่รถ EV ให้ออกจากห้อง ปิดประตูตามหลัง แล้วโทร 199
ดับแล้ว ควรทำอย่างไรกับแบตเตอรี่ต่อ
อย่าจับตอนที่ยังร้อน อย่านำกลับไปชาร์จหรือใช้อีก เฝ้าดูควัน เสียงฟู่ หรือกลิ่นไหม้ เพราะแบตเตอรี่ลิเธียมลุกซ้ำได้ ส่วนถังที่ใช้ไปแล้วให้ส่งเติมน้ำยาใหม่
ติดต่อ UNFIRE
LINE @383zpiee · โทร 096-656-5351 (จันทร์ ถึง เสาร์ 09:00 - 18:00) · XUAN BKK CO., LTD. 106/1 ถนนอ่อนนุช แขวงประเวศ เขตประเวศ กรุงเทพฯ 10250 · หน้าติดต่อ
UNFIRE และ X-FIRE อยู่ในเครือ XuanBKK เดียวกัน งานระบบสำหรับลานจอดรถและอาคาร ดูที่ xuanfirebkk.com
เขียนโดย Natthanan U. · UNFIRE By XuanBKK · อัปเดตล่าสุด 24 ตุลาคม 2569 (2026-10-24)